KATYŃ 1940 – SMOLEŃSK 2010

„JEŚLI ZAPOMNĘ O NICH, TY BOŻE NA NIEBIE ZAPOMNIJ O MNIE”

Zbrodnia Katyńska to mord dokonany na ok. 22 tys. Obywatelach państwa polskiego, których we wrześniu roku 1939 wzięto do niewoli lub aresztowano. Co do motywów tej zbrodni przypuszczano, że była ona zemstą Stalina, za porażkę jaką doznał w wojnie w 1920r. Wśród kolejnych opinii przyczyną była chęć pozbawienia narodu polskiego siły przywódczej, elity intelektualnej, której przedstawicielami byli zamordowani oficerowie. Jeszcze innym motywem mogła być chęć oczyszczenia zaplecza przed planowaną wojną uderzeniową na Niemcy. W późniejszym czasie ujawniono fakt skrupulatnego przechowywania najbardziej obciążających dokumentów, który jest tłumaczony jako świadoma polityka Stalina wzajemnego krycia się i zbiorowej odpowiedzialności. Takie poglądy wyraził m.in. Jerzy Pomianowski.

Dnia 5 marca 1940 roku Ludowy Komisarz Spraw Wewnętrznych ZSRR – Ławrientij Beria skierował do Józefa Stalina notatkę nr 794/B, w której po zdefiniowaniu, że polscy jeńcy wojenni oraz więźniowie w więzieniach Zachodniej Białorusi i Ukrainy stanowią zdeklarowanych i nie rokujących nadziei na poprawę wrogów władzy radzieckiej, stwierdził że NKWD ZSRR uważa za uzasadnione: „rozstrzelanie ok. 15 tys. jeńców i 11 tys. więźniów, bez wzywania skazanych i bez przedstawienia im zarzutów, a także bez decyzji o zakończeniu śledztwa i aktu oskarżenia” oraz „zlecenie rozpatrzenia spraw i podejmowania decyzji trójce w składzie: Wsiewołod Mierkułow, Bogdan Kobułow i Leonid Busztakow”. Ta notatka posiadała cztery zatwierdzające podpisy – Stalina, Woroszyłowa, Mołotowa i Mikojana. Oprócz tego na notatce widniały dopiski – Kalinin – za, Kaganowicz – za. Na podstawie tej notatki została wydana decyzja przez Biuro Polityczne KC WPK. Dnia 14 marca w gabinecie Bogdana Kopułowa odbyła się narada. Wśród jej uczestników byli szefowie Zarządu NKWD obwodu smoleńskiego, kalinińskiego i charkowskiego, ich zastępcy oraz komendanci wojskowi zarządów obwodowych NKWD. To im 22 marca Beria wydał rozkaz „O rozładowaniu więzień NKWD USRR i BSRR”. Około 15 tys. jeńców przetrzymywanych wcześniej w obozach specjalnych NKWD w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku oraz 7 tys. osób osadzonych w więzieniach zachodnich obwodów republik Ukraińskiej i Białoruskiej, zostało zgładzonych strzałem w tył głowy.

Sprawa zbrodni katyńskiej była przez cały okres ZSRR najbardziej strzeżoną tajemnicą Kremla. Podczas procesów norymberskich Związkowi Sowieckiemu nie udało się obarczyć winą za ten mord Niemców. Władze sowieckie przyjęły pozycję, że nie mają nic wspólnego z mordem na polskich oficerach i za wszystko odpowiedzialny jest niemiecki faszyzm.

Przez blisko pięćdziesiąt lat naród polski oczekiwał wyjaśnień od strony sowieckiej. Dyktatura komunistów w odbudowanej po zakończeniu II wojny światowej uniemożliwiła Polsce Ludowej głośne wyrażanie poglądów na temat masowego morderstwa polskich oficerów dokonanych przez NKWD. Mimo, iż wszystkie fakty wskazywały na to, że za zbrodnią katyńską stały stalinowskie służby, temat ten był przemilczany. Mimo iż naród polski oczekiwał prawdy, komuniści nie chcieli jej ujawnienia. Do sądzenie winnych za tę zbrodnię nigdy nie doszło. Chociaż znani są ci, którzy podjęli o niej decyzję oraz ci którzy ją wykonali, śledztwo po stronie rosyjskiej zostało przerwane. Nikt w tej sprawie nie został i już nigdy nie zostanie ukarany.

Po zbrodni istnieje materialny ślad. Są to trzy zbudowane przez Polaków cmentarze – w Katyniu, Midnoje i Charkowie, gdzie każdy z blisko 15 tysięcy polskich jeńców jest imiennie upamiętniony.

Mija rok od katastrofy polskiego samolotu pod Smoleńskiem. To właśnie wtedy - 10 kwietnia 2010r. Polacy lecieli do Katynia na uroczystości. „Lecieli złożyć hołd ofiarom – złożyli ofiary w hołdzie”.


Strony poświęcone zbrodni katyńskiej:
www.katyn-1949.pl
www.pamietamkatyn1940.pl
www.katyn.rawelin.com

 

opracowała: DG