1 MARCA - NARODOWY DZIEŃ PAMIĘCI ŻOŁNIERZY WYKLĘTYCH

Dziś 1 marca 2011 po raz pierwszy obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Projekt Ustawy złożył w tamtym roku prezydent Lech Kaczyński.

To święto zostało ustanowione w hołdzie bohaterom antykomunistycznego podziemia, którzy w obronie niepodległego Państwa Polskiego sprzeciwiali się sowieckiej agresji narzuconemu reżimowi komunistycznemu.

Data święta jest upamiętnieniem rocznicy stracenia z rąk funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa. To właśnie tego dnia szefowie IV Zarządu Głównego ponieśli śmierć w stołecznym więzieniu na Rakowieckiej. Symbolem walki o niepodległą Polskę. Jakoś stoczyli Żołnierze Wyklęci stał się mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” – dowódca V Wileńskiej Brygady Armii Krajowej.

Zygmunt Szendzielorz urodził się 12 marca 1910r. w Stryju na Ukrainie. Dnia 14 listopada 1931r. wstąpił jako ochotnik do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej. Po jej ukończeniu w stopniu kaprala podchorążego zakwalifikował się do Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. Ukończył ją w roku 1934 w stopniu podporucznika. Wkrótce został skierowany do 4 Pułku Ułanów Zaniemeńskich w Wilnie. W jednostce tej walczył we wrześniu w 1939r. w składzie Wileńskiej Brygady Kawalerii. Za udział w kampanii wrześniowej został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy.

Pod koniec września 1939r. dostał się do sowieckiej niewoli z której po kilku dniach uciekł. W roku 1940 działał w konspiracji w środowisku 4 Pułku Ułanów. Tam przyjął pseudonim „Łupaszka”. Pod koniec 1941 r. rozpoczął organizację siatki wywiadowczej na linii Wilno –Podbrodzie - Ryga i Łyntupy – Kiemieliszki – Świr. W roku 1943 został oddelegowany na dowódcę do pierwszego oddziału partyzanckiego AK na Wileńszczyźnie. W późniejszym czasie oddział por. Szendzielarza przyjął nazwę 5 Wileńskiej Brygady AK zwanej nieoficjalnie „Brygadą Śmierci”, która prowadziła walki z Niemcami, ich sojusznikami litewskimi oraz z partyzantką radziecką. W styczniu 1944r. por. Z. Szendzielorz został odznaczony Krzyżem Walecznych przez Komendanta Okręgu płk. Aleksandra Krzyżanowskiego. Pod koniec maja brygada „Łupaszki” weszła w skład Zgrupowania nr 2 pod dowództwem mjr Mieczysława Potockiego. W tym czasie por. Szendzielarz otrzymał awans do stopnia rotmistrza. Cała akcja związana była z przygotowaniami do zdobycia Wilna. Pod koniec czerwca 1944 roku rozpoczęto wykonywanie akcji „Burza”, której celem miało być opanowanie Wilna. Brygada „Łupaszki” nie wzięła w nim udziału co spowodowało posądzenie rtm. Szendzielarza o zdradę. W późniejszym czasie rtm. Szendzielarz został mianowany dowódcą świeżo utworzonego Zgrupowania nr 5, które miało atakować Wilno od Zachodu. Dla zmylenia władz sowieckich Szendzielarz zmienił nazwę swojej brygady na „Brygada Warszawska”, a także przyjął nowy pseudonim „Żelazny”. Pod koniec lipca 1944r. brygada przeszła w lasy Puszczy Grodzieńskiej, gdzie została otoczona przez Sowietów. Wtedy Szedzielarz kazał rozformować oddział.

W roku 1946 Szendzielarz z niewielką grupą żołnierzy przeniósł się na teren Białostocczyzny gdzie dołączył do 6 Brygady Wileńskiej. W 1947r. opuścił oddział i przybył do Warszawy. Później ukrywał się w Osielcu. Tam też został aresztowany przez funkcjonariuszy MBP. Podczas śledztwa wziął na siebie całkowitą odpowiedzialność za działania podległych mu oddziałów. W listopadzie 1950r. został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 8 lutego 1952r. w warszawskim więzieniu. Do dziś nie jest znane miejsce pochówku mjr Z. Szendlarza. W czerwcu 2008r. w 60 rocznicę aresztowania odbył się symboliczny pogrzeb mjr Szendlarza na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych zostanie uczczony w całym kraju. Z tej okazji odbędą się konferencje naukowe prelekcje, pokazy filmów oraz msze św. w intencji bohaterów.

Zapraszamy na stronę dotyczącą pamięci Żołnierzy Wyklętych www.zolnierzewykleci.pl

 

 opracowała: DG





inne zakamarki



HOME